Tùy bút “Người lái đò Sông Đà” là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất, kết tinh tài năng và phong cách nghệ thuật độc đáo của nhà văn Nguyễn Tuân. Thông qua tác phẩm, ông không chỉ khắc họa thành công bức tranh thiên nhiên Tây Bắc vừa hùng vĩ, dữ dội, vừa thơ mộng, trữ tình, mà còn ngợi ca vẻ đẹp của con người lao động trong công cuộc xây dựng đất nước. Tác phẩm là một bản hùng ca về sự hòa quyện giữa thiên nhiên và con người, nơi con người bằng trí tuệ và lòng dũng cảm đã chinh phục và làm chủ tự nhiên.
Hình tượng Sông Đà – Con “thủy quái” hai mặt
Dưới ngòi bút tài hoa của Nguyễn Tuân, Sông Đà không còn là một dòng sông vô tri mà trở thành một sinh thể sống động, có linh hồn và cá tính phức tạp. Con sông hiện lên với hai nét tính cách đối lập rõ rệt: hung bạo và trữ tình, tựa như một “con thủy quái” khổng lồ của núi rừng Tây Bắc.
Vẻ đẹp hung bạo, dữ dội
Nguyễn Tuân đã vận dụng một vốn từ vựng phong phú, những liên tưởng độc đáo và kiến thức sâu rộng về địa lý, quân sự để lột tả sự hung bạo của Sông Đà. Con sông hiện lên như một kẻ thù nguy hiểm, luôn tìm cách thử thách và hủy diệt con người. Cảnh đá bờ sông “dựng vách thành”, lòng sông hẹp lại “như một cái yết hầu”, những cái “hút nước” sẵn sàng nhấn chìm mọi thứ, và đặc biệt là những “trùng vi thạch trận” được miêu tả như một trận đồ bát quái đầy cạm bẫy. Nguyễn Tuân đã nhân hóa con sông, biến đá, sóng, nước thành những đội quân tinh nhuệ, có chiến thuật và mưu mô. Ngôn từ của ông đầy sức mạnh, giàu tính tạo hình: “nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió, cuồn cuộn luồng gió gùn ghè suốt năm”, tạo nên một bản giao hưởng của sức mạnh hoang dã, đầy đe dọa.
Ngày Cập Nhật: Tháng 9 25, 2025 by BTV Nguyễn Tú