“Số phận của tôi” là một câu hỏi lớn, một trăn trở muôn thuở mà mỗi người, đặc biệt là các bạn sinh viên đang đứng trước ngưỡng cửa cuộc đời, đều ít nhất một lần tự vấn. Liệu cuộc đời chúng ta là một cuốn sách đã được viết sẵn, nơi mỗi chương, mỗi dòng đều đã được một thế lực vô hình nào đó an bài? Hay chúng ta chính là tác giả, người cầm bút viết nên câu chuyện của chính mình qua từng lựa chọn, từng hành động? Bài viết này sẽ cùng bạn khám phá hai lăng kính đối lập về số phận, từ đó tìm ra câu trả lời cho việc làm thế nào để chủ động kiến tạo một tương lai ý nghĩa.
Quan Niệm Về Số Phận An Bài: Khi Con Người Chỉ Là Quân Cờ
Từ xa xưa, trong nhiều nền văn hóa và triết học, niềm tin vào một định mệnh đã được sắp đặt sẵn luôn tồn tại mạnh mẽ. Triết học Hy Lạp cổ đại thường miêu tả số phận (Moirae) như một thế lực tối cao, ngay cả các vị thần trên đỉnh Olympus cũng không thể can thiệp. Bi kịch kinh điển “Oedipus làm vua” của Sophocles là một minh chứng đanh thép cho quan niệm này. Dù vua Oedipus đã làm mọi cách để trốn chạy lời sấm truyền nghiệt ngã rằng ông sẽ giết cha và cưới mẹ, cuối cùng mọi nỗ lực của ông đều trở nên vô ích và lời tiên tri vẫn ứng nghiệm. Câu chuyện cho thấy một cái nhìn bi quan về thân phận con người: nhỏ bé, bất lực trước guồng quay định mệnh đã được an bài.
Niềm tin này không chỉ giới hạn trong thần thoại. Trong đời sống hàng ngày, chúng ta vẫn thường nghe những câu nói như “số trời đã định” hay “cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy”. Tư tưởng này, dù mang lại sự an ủi khi đối mặt với những biến cố không thể lý giải, cũng tiềm ẩn nguy cơ tước đi ý chí phấn đấu và khả năng tự quyết của mỗi cá nhân. Khi tin rằng mọi thứ đã được sắp đặt, con người có xu hướng trở nên thụ động, phó mặc cuộc đời cho may rủi và thiếu đi động lực để thay đổi hoàn cảnh.
Quyền Năng Của Sự Lựa Chọn: Tự Tay Viết Nên Kịch Bản Cuộc Đời
Đối lập hoàn toàn với thuyết định mệnh, các trường phái triết học hiện đại, đặc biệt là chủ nghĩa hiện sinh, đã đặt con người vào vị trí trung tâm, khẳng định sức mạnh của tự do và lựa chọn. Triết gia Jean-Paul Sartre nổi tiếng với luận điểm “tồn tại đi trước bản chất”. Điều này có nghĩa là con người sinh ra không có một bản chất, một mục đích hay một số phận định sẵn. Chính thông qua những lựa chọn và hành động hàng ngày, chúng ta tự định hình bản chất và kiến tạo nên con người mà mình muốn trở thành. “Số phận của tôi” không phải là một con đường được vạch sẵn, mà là một tấm bản đồ được vẽ nên từ vô vàn những ngã rẽ mà ta quyết định đi.
Quan điểm này trao cho mỗi cá nhân một trách nhiệm to lớn nhưng cũng đầy tự do. Mỗi quyết định, từ việc chọn ngành học, kết giao với bạn bè, đọc một cuốn sách, hay đơn giản là quyết tâm thức dậy sớm mỗi ngày, đều là những nét vẽ góp phần tạo nên bức tranh cuộc đời. Bạn không phải là nạn nhân của hoàn cảnh, mà là người kiến tạo nên thực tại của chính mình. Chính tư duy này đã tiếp thêm sức mạnh cho hàng triệu người dám ước mơ, dám hành động và vượt qua nghịch cảnh để đạt được những thành tựu phi thường.
Ngày Cập Nhật: Tháng 9 25, 2025 by BTV Nguyễn Tú